Co warto zwiedzić
- środa 20 lipiec 2011
Zamek w Będzinie
leży na wzgórzu nad Czarną Przemszą. Gotycki zamek w miejscu wcześniejszego grodu wzniesiony został przez
Kazimierza Wielkiego w latach 40. XIV wieku. Pierwotnie składał się z zamku górnego (zachowanego do dziś) i dolnego, a całość była ściśle powiązana murami z miastem. Przez kilka wieków warownia pełniła ważną rolę placówki granicznej odpierając liczne ataki książąt śląskich i broniąc zachodnich rubieży Królestwa Polskiego oraz dostępu do jego stolicy - Krakowa. Wśród licznych gości nie zabrakło monarchów - przebywał tu m.in. Jan III Sobieski w drodze na Wiedeń oraz Stanisław August Poniatowski. W 1587 roku zamek stanowił miejsce polsko-austriackich rokowań z arcyksięciem Maksymilianem Habsburgiem, pretendentem do polskiej korony.
Strawiony pożarem w 1616 r. potem zniszczony w czasie "Potopu"- stopniowo chylił się ku ruinie aż do I połowy XIX w., kiedy został odbudowany według projektu Fryderyka m. Lanciego. Nie ustrzegło go to jednak przed dalszymi zniszczeniami, którym kres przyniosła ostatecznie rekonstrukcja z lat 1952- 1956. We wnętrzu zamku od 1956 roku znajduje się Muzeum Zagłębia z bogatą kolekcją dawnej broni i ekspozycją związaną z historią Będzina i innych zamków na szlaku Orlich Gniazd. Na dziedzińcu zamkowym znajduje się stylowa karczma rycerska.
Kościół św. Trójcy
Przepięknie położona na stoku Góry Zamkowej najstarsza świątynia będzińska. Wzniesiona została prawdopodobnie w XIV w. (potwierdzone wzmianki o drewnianym kościółku pochodzą z 1308 r.). Murowany kościół wzniesiono za czasów Kazimierza Wielkiego, niemal równocześnie z zamkiem i murami miejskimi. Najdawniejszą część stanowi dzisiejsze prezbiterium. Na skutek licznych zniszczeń (legendy mówią między innymi o rozruchach ariańskich) wielokrotnie był przebudowywany - obecnie ma formę i wyposażenie barokowe. Na uwagę zasługuje barokowy ołtarz główny, balkon chóru z jedynym zachowanym w Będzinie wizerunkiem herbu Mieroszewskich (Ślepowron) oraz liczne epitafia, także poza murami kościoła. Wzniosła sylwetka kościoła rywalizowała niegdyś z istniejąca nieopodal synagogą. Na jego zewnętrznym murze znajduje się tu tablica w języku polskim i hebrajskim upamiętniająca bohaterski czyn księdza M. Zawadzkiego, Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata, który podczas podpalenia synagogi przez Niemców we wrześniu 1939 r. uratował grupę Żydów przepuszczając ich przez teren kościelny.
Pałac Mieroszewskich
Barokowo-klasycystyczny Pałac Gzichowski usytuowany jest nieopodal zamku, po drugiej stronie Czarnej Przemszy. Wzniesiony został na początku XVIII wieku (w latach 1702-1718) dla rodziny Mieroszewskich herbu Ślepowron, najpotężniejszej na ówczesnym pograniczu małopolsko-śląskim i pozostawał w ich rękach do roku 1825. Następnie kilkakrotnie przechodził z rąk do
rąk, będąc własnością Siemieńskich, Mycielskich, von Kramsta oraz Sosnowieckiego Towarzystwa Kopalń i Hut, z ramienia którego aż do lat II wojny światowej administrowali Krakowscy herbu Trąby. Od 1983 roku stanowi drugą siedzibę Muzeum Zagłębia. Na uwagę zasługuje dobry stan zachowania całego zespołu pałacowo-parkowego z barokowymi rzeźbami. Wewnątrz w kilku salach znajdują się najstarsze na Śląsku i w Zagłębiu freski o tematyce świeckiej (m.in. Sala wodzów Antycznych oraz Sala Myśliwska). W ramach Muzeum prezentowane są liczne wystawy stałe i czasowe.
Cmentarz Żydowski
Na zachodnim zboczu Wzgórza Zamkowego znajduje się kirkut, czyli cmentarz żydowski, którego początki sięgają roku 1831.
Utworzono go w czasie epidemii cholery. Obecnie na terenie kirkutu pozostało ok. 800 macew lub ich fragmentów oraz pozostałości fundamentów po ohelu (grobowcu-kaplicy), najprawdopodobniej rabina Barucha Hercygiera.
Znajdujący się na Górze Zamkowej park charakteryzują liczne gatunki drzew, które nadają całemu okolicznemu terenowi niepowtarzalny klimat.
Podziemia Będzińskie
Podziemia zlokalizowane są pod zabudowaniami i ulicami Wzgórza Zamkowego. Jak głoszą legendy miały one połączenie z lochami w rejonie zamku. Do podziemi prowadzą cztery wejścia. Dwa z nich znajdują się po południowej stronie Wzgórza (od Al. Kołłątaja), dwa pozostałe po stronie północnej (od ul. Podzamcze). Wejścia do podziemi obecnie są zabezpieczone. Topografia podziemi jest urozmaicona. Tworzą swojego rodzaju labirynt składający się z tuneli, krętych korytarzy, komór i szczelin naturalnych o wysokości do 8 metrów. Całkowita długość korytarzy wynosi ok. 450 metrów, a różnica poziomów wejść 9 m. Podziemia charakteryzują się wieloma walorami przyrodniczymi i ciekawą budową geologiczną. Można tu m.in. spotkać nacieki z węglanu wapnia zwane stalaktytami, jak również hibernujące nietoperze. W celu udostępnienia podziemi dla ruchu turystycznego rozpoczęły się prace mające na celu zabezpieczenie i adaptację podziemi pod Wzgórzem Zamkowym oraz oświetlenie i wykonanie tarasu widokowego i schodów prowadzących na placyk przy wejściu do podziemi.
